Kelebek Vana Nedir? Kullanım Alanları, Tipleri ve Avantajları

Kelebek Vana Nedir?

• Kelebek vana, boru hattı içindeki akışkanın geçişini disk (klape) adı verilen dairesel bir parçanın 0–90° dönmesiyle kontrol eden çeyrek turlu vana türüdür.

• Açma, kapama ve kısma işlemleri hızlıdır.

• Kompakt yapısı sayesinde büyük çaplı borularda rahatlıkla kullanılır.

Kelebek Vanaların Kullanım Alanları

• İçme suyu ve kullanma suyu tesisatları

• Atık su ve kanalizasyon hatları

• HVAC (ısıtma, havalandırma, klima) sistemleri

• Yangın söndürme sistemleri

• Endüstriyel su ve proses hatları

• Kimya ve petrokimya tesisleri

• Gıda ve içecek üretim tesisleri (uygun conta ve gövde ile)

• Enerji santralleri

• Denizcilik ve gemi sistemleri

• Tarımsal sulama ve arıtma tesisleri

Kelebek Vanaların Tercih Edilme Nedenleri

• Büyük çaplı borularda ekonomik çözüm sunar

• Hafif ve kompakt yapıdadır

• Hızlı açma–kapama sağlar

• Düşük basınç kaybı oluşturur

• Montajı ve bakımı kolaydır

• Otomasyona uygun yapıdadır

Kelebek Vanaların Alternatifleri

• Küresel Vanalar

  • Yüksek sızdırmazlık sağlar

  • Küçük ve orta çaplarda tercih edilir

• Sürgülü Vanalar

  • Tam açık veya tam kapalı kullanım için uygundur

  • Açma-kapama süresi uzundur

• Glob Vanalar

  • Debi ayarı için uygundur

  • Basınç kaybı yüksektir

• Bıçaklı Vanalar

  • Çamurlu ve katı partiküllü akışkanlarda kullanılır

Kelebek Vanaların Bağlantı Şekilleri

• Wafer Tip (Arasına Sıkıştırmalı)

  • İki flanş arasına yerleştirilir

  • Hafif ve yer tasarrufu sağlar

• Lug Tip (Kulaklı)

  • Gövde üzerinde dişli kulaklar bulunur

  • Hattın bir tarafı sökülse bile vana sabit kalır

• Çift Flanşlı

  • Her iki tarafı flanşlıdır

  • Büyük çaplı ve ağır hizmet uygulamalarında kullanılır

Kelebek Vanaların Tipleri

• Konsantrik (Merkezli) Kelebek Vanalar

  • En yaygın kullanılan tiptir

  • Düşük basınçlı sistemler için uygundur

• Çift Eksantrik Kelebek Vanalar

  • Daha iyi sızdırmazlık sağlar

  • Orta basınç uygulamalarında tercih edilir

• Üç Eksantrik Kelebek Vanalar

  • Metal-metal sızdırmazlık sağlar

  • Yüksek sıcaklık ve basınçta kullanılır

Gövde ve Conta Malzemelerine Göre Kelebek Vanalar

• Gövde Malzemeleri

  • Dökme demir

  • Sfero döküm

  • Karbon çelik

  • Paslanmaz çelik

• Conta Malzemeleri

  • EPDM (su ve genel kullanım)

  • NBR (yağ ve yakıtlar)

  • PTFE (kimyasal akışkanlar)

  • Metal sızdırmazlık (yüksek sıcaklık)

Redüktörlü Kelebek Vanaların Sağladığı Avantajlar

• Büyük çaplı vanalarda daha az kuvvetle kontrol imkânı

• Kontrollü ve yavaş açma–kapama

• Operatör güvenliğinin artması

• Vana ve tesisat ömrünün uzaması

• DN200 ve üzeri vanalarda yaygın kullanım

Aktüatörlü Kelebek Vanaların Sağladığı Avantajlar

• Uzaktan kontrol imkânı

• Otomasyon sistemlerine entegrasyon

• Elektrikli veya pnömatik çalışma seçenekleri

• Proses güvenliğinin artması

• Zamanlı, oransal veya acil kapama fonksiyonları

Kelebek Vana Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Akışkan türü

• Çalışma basıncı ve sıcaklığı

• Boru çapı ve flanş standardı

• Manuel, redüktörlü veya aktüatörlü kullanım ihtiyacı

• Conta ve gövde malzemesi uyumu